De naam Stienstra en het dorp Stiens

StiensVelen van u hebben mij inmiddels gevraagd: “Waar komt de naam Stienstra vandaan”. En hoewel het antwoord heel gemakkelijk zou kunnen zijn, is het dat niet altijd. Voor het grootste deel van de mij bekende families is het wel duidelijk. Daar heeft de naam duidelijk de betekenis “afkomstig van Stiens”. Het is geen toeval dat de naam Stienstra in het verleden en ook nu nog heel veel voorkomt in de gemeentes Leeuwarden en Leeuwarderadeel.

 

Stiens getekend door Ids Wiersma

Doarpsljuwe

Dêr binn’ de âlde buorren wer,
De feart, de dyk, de brechjes;
Dêr binn’ de bûtenpaden, mei
Sa mannich âlde sechjes.Dêr is it tsjerkhôf mids yn ’t doarp
Dy toer fan âlde friezen,
Dy tsjerke, heal fan tufstien jit,
Dy stien mei ljip en skriezen.Dêr binn’ de minsken, dy’t my noch
Sa fleurich wolkom hjitte;
De jongen binne my sa frjemd,
Mar d’ âlden ken ik jitte.

Dy bliuwe stean en sizze my,
Wat yn har libben barde,
Wa stoar, wa libbet en wa nei
In oare streek ferfarde.

[….]

’t Is hjir in stoer slach minsken, elk
Mei eigen sin en wêzen;
De hurdens fan har swier bestean
Is klear op har te lêzen.

Der binne folle âlden by,
Dy’t raar krebintich binne;
It lânwurk spilet net swak by –
Hoe krûm en stiif hja rinne!

Yn ’t blauwe linnen sjocht men har
Pankoekjen lâns de wegen;
Hja lûke earnstich oan ‘e piip
En sjogge faak omhegen.

De lodde of gripe op ’t skouder leit,
De hân faak oan ‘e kroade –
Swart strieën hoed of pet faak op.
Alhiel net nei de moade.

Sa kroaskje hja har paadsje lâns,
De swiere grûn te bouwen,
Earwurdich yn har stoer gewrot –
lânfolk om te betrouwen.

 

Het dorp Stiens, het hoofddorp van de gemeente Leeuwarderadeel (Ljouwerteradiel), is in ieder geval verbonden met de Stienstra-takken AA, AF, Al en waarschijnlijk ook met de katholieke AKtak. Een aantal van de andere takken lijken ook verbindingen te hebben met Stiens, maar anderen vrijwel zeker niet. De AC-tak, afkomstig uit Deinurn, schijnt de naam Stienstra te ontlenen aan de boerderij “Steenwijk” (nu: Heechhiemsreed 3) waar ze aan het einde van de 18-de eeuw op woonden. De AB-tak is afkomstig van Warstiens en heeft misschien daar haar naam aan ontleend, terwijl de AH-tak uit de Friese Wouden, toen ze in 1811 een achternaam moesten bedenken, wellicht aan de plaatsnaam Augustinusga (in het Fries: Stynsgea) heeft gedacht.

Stiens heeft in de Friese literatuur een belangrijke rol gespeeld. In de eerste plaats is het het geboortedorp of de woonplaats van een hele rij schrijvers geweest, waarvan Reinder Brolsma en Piter Jelles Troelstra wel de belangrijkste zijn. Van de laatste wordt hiernaast een fragment van het gedicht Doarpsljuwe (Dorpsmenseri) uit de cyclus It âlde doarp (Het oude dorp) geplaatst. Piter Jelles Troelstra, die van 1868 tot 1875 in Stiens heeft gewoond, is behalve om zijn dichterschap buiten Friesland vooral bekend als één van de oprichters van de Sociaal Democratische Arbeiders Partij, de SDAP. Toen hij in in de zomer van 1909 logeerde in Stiens heeft hij de cyclus It âlde doarp geschreven, die voor het eerst gepubliceerd werd in de bundel Rispinge, die in hetzelfde jaar nog verscheen. Voor deze-bundel werden door de jonge Friese kunstenaar Ids Wiersma illustraties gemaakt. Ids Wiersma, een “beppesizzer” van Aaltje Goverts Stienstra (1830-1903, uit de AF-tak), maakte als illustratie bij de cyclus It âlde doarp de hierbij afgedrukte tekening van de prachtige zadeldaktoren in de bomensingel, die nog steeds beeldbepalend voor het dorp is.

Kaart Stiens

Dit bericht is geplaatst in Nieuws met de tags , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *